Thuisonderwijs geven is al een avontuur op zich, maar als de onderwijsinspectie dan langskomt? Dan wil je niet in het wilde weg moeten uitleggen hoe je het allemaal aanpakt. In deze blog vertel ik je wat de inspectie precies komt bekijken, aan welke doelen je moet voldoen, wat je zeker bij de hand moet hebben én hoe jij je het best voorbereidt.
Geen paniek! Het is minder eng dan het klinkt, zolang je maar weet waarop ze letten.
Wat zegt de wet over huisonderwijs in België?
Alle kinderen tussen 5 en 18 jaar zijn leerplichtig in België. Die leerplicht mag je invullen via schoolonderwijs óf via huisonderwijs.
Kies je voor huisonderwijs? Dan moet je elk schooljaar een verklaring op eer indienen bij het ministerie van Onderwijs vóór 1 oktober. En elk jaar heb je kans dat je een bezoekje krijgt van de onderwijsinspectie om te controleren of het kind daadwerkelijk wordt voorbereid op het volwassen leven en er gewerkt wordt naar alle leerdoelen.
Belangrijk:
- Huisonderwijs moet voldoen aan de minimumdoelen
- Er is geen verplicht curriculum, maar je moet wel kunnen aantonen dat je kind voldoende kennis en vaardigheden opbouwt
- De inspectie komt gemiddeld om de twee jaar langs voor een controle
- Voldoet het onderwijs niet aan de verwachtingen, dan krijg je één herkansing. Daarna ben je verplicht om je kind in te schrijven in een erkende school.
De officiële minimumdoelen
De overheid definieert twee algemene doelen voor huisonderwijs:
- Het onderwijs moet bijdragen aan de ontplooiing van de volledige persoonlijkheid van je kind, inclusief voorbereiding op een actief volwassen leven.
- Het moet gericht zijn op respect voor mensenrechten en fundamentele vrijheden, met aandacht voor eigen culturele waarden én die van anderen.
Dat klinkt misschien vaag, maar de inspectie gebruikt zeven controlecriteria om dit te concretiseren.
Waar let de onderwijsinspectie op?
De onderwijsinspectie beoordeelt huisonderwijs op basis van deze 7 criteria:
- Onderwijsdoelen – werk je gericht aan het bereiken van de leerdoelen of eindtermen?
- Aanbod – bied je voldoende en gevarieerde leerstof aan, in alle domeinen? Denk dan aan boeken, werkmateriaal, digitale middelen, musea, uitstappen en een goede sociale agenda waarin de kinderen de mogelijkheid krijgen om sociaal om te leren gaan met leeftijdsgenoten.
- Organisatie – is er structuur in de week, maand en het jaar?
- Aangepast onderwijs – sluit jouw aanpak aan bij het niveau, de behoeften en het tempo van je kind? Schakel je indien nodig extra hulp in van instanties zoals bijvoorbeeld het CLB.
- Leermiddelen – zijn de gebruikte materialen geschikt en van voldoende kwaliteit?
- Onderwijstijd – krijgt je kind genoeg tijd om te leren, verspreid over het jaar?
- Evaluatie – hoe volg je op of je kind vooruitgang boekt? Dit hoeft niet perse in de vorm van toetsen, maar wees dan wel heel duidelijk in hoe je de kinderen wel evalueert en in de gaten houdt of ze vooruitgang boeken.
De inspecteurs gebruiken hierbij vijf ‘bouwstenen’ als toetskader: onderwijsdoelen, aanbod, organisatie, materiaal en evaluatie.
Wat moet je bij de controle meebrengen?
Basisonderwijs:
- Een selectie van leermateriaal van alle leergebieden waar je kind dit schooljaar aan werkte
Secundair onderwijs:
- Leermateriaal van minstens één vak (handboeken, notities, opdrachten, toetsen)
- Indien van toepassing: overzicht van afgelegde en geplande examens
Beide niveaus:
- Een jaarplanning en weekplanning
- Een overzicht van gebruikte leermiddelen (boeken, websites, online tools)
- Een digitale map is prima – niets hoeft geprint te worden, zolang je het maar netjes voor kunt leggen.
Hier vind je nog meer informatie.
Veelgestelde vragen van ouders
“Moet ik werken met het officiële leerplan?”
Nee. Je mag je eigen aanpak gebruiken, zolang die duidelijk en doordacht is, en aanstuurt op het behalen van de minimumdoelen.
“Mag ik zelf bepalen hoe ik evalueer?”
Zeker. Je mag toetsen gebruiken, maar ook projecten, portfolio’s, gesprekken of observaties.
“Wat als ik alles digitaal doe?”
Helemaal prima. Je hoeft niets te printen. Zorg wel dat je het vlot kunt tonen tijdens de controle.
“Krijg ik op voorhand een mail?”
Ja, je ontvangt een officiële uitnodiging per mail. Reageer altijd via de “beantwoorden”-knop in die mail.
“Wat gebeurt er als ik niet voldoe?”
Dan krijg je eerst een herkansing. Bij een tweede onvoldoende moet je je kind terug inschrijven in een erkende school.
Mijn persoonlijke tips voor een vlotte controle
- Houd een logboek bij zowel digitaal als op papier, maak bijvoorbeeld een maandelijks rapport van hoe de lessen verlopen zijn.
- Werk met een thema-overzicht of portfolio
- Toon bewust je aanpak per leergebied
- Wees niet bang om je visie toe te lichten, want authenticiteit mag.
- Laat ook het enthousiasme van je kind spreken, want de inspectie gaat vooral het gesprek aan met de kinderen. Bereid dus ook de kinderen op een speelse manier voor op de inspectie.
- Zorg dat je in orde bent met de verplichte bezoeken aan het CLB. Indien je deze weigert, toon dan een bewijs dat je de controle uit hebt laten voeren door een erkende huisarts.
De onderwijsinspectie komt niet om te zoeken naar fouten. Ze willen gewoon zien dat jij bewust bezig bent met het leerproces van je kind. Dat je plannen maakt, bijstuurt, evalueert en ondersteunt. Niet meer, niet minder.
Met een beetje voorbereiding toon je dat met gemak aan op jouw manier. Wij organiseren ook ons thuisonderwijs op onze eigen(wijze) manier en voldoen hiermee mooi aan alle doelstellingen, zowel voor Jainy die het secundaire onderwijs doet via de examencommissie als voor Jaice die momenteel Project Based Learning doet om de doelstellingen van het lager onderwijs te halen.